วันอังคาร 16 ตุลาคม 2561
ติดตามเว็บไซต์
หน้าแรก > หมอลำ > ฉวีวรรณ ดำเนิน ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (หมอลำ)

ฉวีวรรณ ดำเนิน ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (หมอลำ)

หมวดหมู่ : หมอลำ 30 พฤษภาคม 2018 เปิดอ่าน ครั้ง

 

แม่ฉวีวรรณ ดำเนิน หรือ แม่ฉวีวรรณ พันธุ ศิลปินแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2536 สาขาศิลปะการแสดง (หมอลำ) เป็นบุคคลที่ได้รับการยกย่องว่าเป็น ราชินีหมอลำ ซึ่งเป็นราชินีหมอลำคนแรกของประเทศไทย

แม่ฉวีวรรณ ดำเนิน หรือ แม่ฉวีวรรณ พันธุ เกิดเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2488 ที่บ้านหนองไหล ตำบลหัวตะพาน อำเภออำนาจเจริญ จังหวัดอุบลราชธานี (ปัจจุบันแยกเป็นจังหวัดอำนาจเจริญ) เป็นบุตรของ คุณพ่อชาลี ดำเนิน และ คุณแม่แก้ว ดำเนิน (เสียชีวิตเมื่อ 29 พฤศจิกายน 2558 สิริอายุ 103 ปี) อาชีพทำนา ฉวีวรรณเป็นบุคคลที่มีความสามารถโดดเด่น มีไหวพริบปฏิภาณด้านหมอลำที่เฉียบแหลมยิ่งคนหนึ่ง โดยได้รับการฝึกฝนเรื่องหมอลำจากบิดา ญาติ และหมอลำที่มีชื่อเสียงโด่งดังในอดีตหลายท่าน ซึ่งความจัดเจนเรื่องหมดลำที่ฝึกฝนมาตั้งแต่อายุยังน้อย ทำให้เป็นหมอลำที่มีความสามารถสูงทั้งด้านการแต่ง กลอนลำ การคิดท่วงทำนองหมอลำกลอน เขียนกลอนลำ ประดิษฐ์ท่าลำและบทร้องชุดแม่อีสาน ผลงานที่โดดเด่นที่สุด คือ การแสดงชุดดึงครกดึงสาก ประกอบกับเป็นบุคคลที่มีน้ำเสียงไพเราะ มีพลังทำให้ได้รับการยกย่องว่าเป็นเพชรน้ำหนึ่งของแดนอีสานและได้รับการกล่าวขานด้วยความชื่นชมจากประชาชน ว่าเป็น ราชินีหมอลำ [1] ซึ่งเป็นราชินีหมอลำคนแรกของประเทศไทย

ฉวีวรรณ ดำเนิน ยังเคยเป็นนางเอกหมอลำคณะรังสิมันต์ คู่กับ ทองคำ เพ็งดี คู่พระคู่นาง ที่โด่งดังมากในยุคประมาณปี 2508 – 2513 โดยเฉพาะเรื่อง สีทนมะโนราห์ โดยมีลูกศิษย์ลูกหา เช่น บานเย็น รากแก่น อังคนางค์ คุณไชย ที่ได้รับการยกย่องเป็นราชินีหมอลำเช่นเดียวกัน

ด้านชีวิตครอบครัว สมรสกับ โกมินทร์ พันธุ หมอแคนพื้นบ้าน มีบุตร-ธิดา 2 คน ปัจจุบันทำงานที่ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม อาจารย์พิเศษที่วิทยาลัยนาฏศิลป์ร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด และเป็นอาจารย์พิเศษที่คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่สำนักวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น คุณแม่ฉวีวรรณยังได้รับเกียรติใด้ดำรงตำแหน่งกรรมการตัดสินการประกวดต่างๆสำคัญๆของทางมหาวิทยาลัยขอนแก่น อีกด้วย

คุณวุฒิ
ปริญญาศิลปศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขา นาฏยศิลป์ จากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ปริญญาศึกษาศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขา การเรียนการสอน จากมหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
ผลงาน
ฉวีวรรณ ดำเนิน มีผลงานมากมายมากกว่า 100 บทเพลง และมีผลงานกลอนลำที่มีชื่อเสียงดังนี้

วันเพ็ญ
เบิ่งนครพนม (ต้นฉบับ) ภายหลังบานเย็น รากแก่น นำมาขับร้องใหม่ และล่าสุดต่าย อรทัย นำมาขับร้อง
อำลาทุ่งรวงทอง
เมตตาจิต
เย้ยหยอก
อาลัยอาวรณ์
อีสานบ้านเฮา
ชีวิตฉวีวรรณ
สาวอีสาน
อกสาวชาวนา 1
อกสาวชาวนา 2
เชิญรัก
สามจังหวะ
แก้วหน้าม้า
ชมจันทร์
หัวอกชาวนา 1
หัวอกชาวนา 2
หวยใต้ดิน 1
หวยใต้ดิน 2
พระอภัยขอความรัก
สุดสาครตามหาพ่อ 1
สุดสาครตามหาพ่อ 2
สุดสาครเสียรู้
นางละเวงใส่เสน่ห์
นางผีเสื้อตามพระอภัย
หนุ่มโรงงานทอผ้า
สาวโรงงานทอผ้า
เฉลยปัญหาธรรม
ประเพณีโบราณ
สาวลำเพลินรอรัก ภายหลัง ต่าย อรทัย นำมาขับร้องใหม่
รางวัลและการเชิดชูเกียรติ
โล่ชนะเลิศการประกวดหมอลำงานเจ้าพ่อพระยาแล ชัยภูมิ ในปี พ.ศ. 2514
ชนะเลิศการประกวดหมอลำทุ่งศรีเมืองอุดรธานี ปี พ.ศ. 2522
เกียรติบัตรจากศูนย์วัฒนธรรมญี่ปุ่น กรุงโตเกียว ชุดรำแม่บทอีสาน 48 ท่า พ.ศ. 2527
โล่ศิลปินดีเด่นของภาคอีสานจาก ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี ปี พ.ศ. 2528
โล่เกียรติคุณตณะส่งเสริมประสานงานเยาวชนแห่งชาติ รางวัลดีเด่นในการผลิตสื่อมวลชชนดีเด่น เพื่อเยาวชน ประเภทสื่อชาวบ้าน พ.ศ. 2529
โล่เกียรติคุณจากสาธารณสุข โครงการอีสานไม่กินปลาดิบ ปี พ.ศ. 2532-2535
ถ้วยเกียรติยศการประกวดหมอลำ การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจากกระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและพลังงานปี พ.ศ. 2533
เกียรติบัติจาก C.L.OF.F. งานมหกรรมวัฒนธรรมพื้นบ้านเอเซีย ครั้งที่ 3 ในประเทศญี่ปุ่น ปี พ.ศ. 2535
รางวัลเชิดชูเกียรติศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปการแสดง (หมอลำ) ปี พ.ศ. 2536

เปิดอ่าน ครั้ง